منو دسترسی
1401/05/12 در ساعت 09:00:00

كشت هيدروپونيك چيست ؟

هیدروپونیک راهی برای فرار از خاک به یک ماده‌ی دیگر برای حمایت از ریشه‌ی گیاه و رشد مستقیم محصولات در آب غنی از مواد مغذی است

كشت هيدروپونيك چيست ؟

کشت هیدروپونیک چیست؟ کشت در گلخانه هیدروپونیک یا «آب‌کشت» سبکی از کشاورزی است که در آن از خاک استفاده نمی‌شود. در این روش کشاورزی، گیاهان در محلولی از آب و مواد مغذی مورد نیاز رشد پیدا می‌کنند. کشت هیدوروپونیک مزیت‌های زیادی دارد. از جمله اینکه سرعت رشد محصول در آن، نسبت به کشت محصول در خاک بالاتر بوده و می‌توان از این روش، در تمام فصول سال استفاده نمود. گیاهانی که به صورت هیدروپونیک پرورش می‌یابند، معمولا نسبت به گیاهانی که در خاک رشد می‌کنند، عملکرد بهتری داشته، به فضای کمتری نیاز دارند و آب کمتری مصرف می‌کنند. همچنین سیستم هیدروپونیک می‌تواند یک راه حل ایده‌آل برای ساکنان آپارتمان‌ها و شهرنشینانی باشد که امکان باغبانی کردن در فضای باز را دارا نیستند.

 

کشت هیدروپونیک چیست‌؟ | آشنایی با گلخانه هیدروپونیک

_______________________________________________

به زبان ساده، هیدروپونیک راهی برای فرار از خاک به یک ماده‌ی دیگر برای حمایت از ریشه‌ی گیاه و رشد مستقیم محصولات در آب غنی از مواد مغذی است. به بیان دیگر، هیدروپونیک، روشی در صنعت کشاورزی مدرن امروز جهان است که گیاه، به جای آنکه مانند روش‌های سنتی همیشگی، در خاک رشدونمو پیدا کند، در سیالی از محلول‌های غذایی قرار می‌گیرد تا یک بستر هماهنگ و مناسب برای رشد گیاه به صورت هیدروپونیک (Hydroponic) فراهم شود.

گلخانه هیدروپونیک، به تغییر فصل‌ها و آب‌و‌هوایی ارتباطی ندارد و در آن، هدر‌رفت محصول کم می‌شود. همچنین می‌توان با استقرار فناوری‌های اثربخش، میزان محصول تولیدی را ارتقا داد. با این حال، روش گلخانه هیدرپونیک مثل هر روش کشاوزی دیگری، مزایا و معایبی دارد.

 

 

 

فواید کشت در گلخانه هیدروپونیک چیست؟

___________________________________

در گلخانه هیدروپونیک، گیاهانی را می‌توان رشد داد که امکان رشد آن‌ها در حالت عادي وجود ندارد یا هزینه‌ی مورد نیاز آن‌ها بسیار بالا است. با توجه به کمبود آب در مناطق خشک، بهینه‌سازی مصرف آب یکی از فواید مهم در گلخانه هیدروپونیک است. در این روش، نیازی به ضدعفونی کردن بستر کشت وجود ندارد و آلودگی ریشه هم کاهش می‌یابد. کیفیت محصولات کشت شده در گلخانه هیدروپوینک نسبت روش غرقابی نیز بیشتر است. در گلخانه هیدروپونیک، نیازی به شخم زدن هم نیست. همچنین در این روش، ضدعفونی کردن محیط رشد بسیار ساده و کم‌هزینه است، زیرا محلول غذایی به صورت مایع است و به راحتی می‌توان آن را کنترل کرد. کشت در گلخانه هیدروپونیک، در جایی که خاک مناسب ندارد یا خاک آن مستعد برخی از بیماری‌ها است، قابل استفاده می‌باشد و کنترل شرایط محیطی از جمله نور، دما، رطوبت و ترکیبات هوا در آن بسیار ساده‌تر است. دیگر فواید کشت هیدروپونیک عبارتند از:

  • کشت در گلخانه هیدروپونیک، برای تولید محصولات کشاورزی تراریخته روشی بسیار محبوب است.
  • گلخانه‌های هیدروپونیک را می‌توان در مناطق متروکه و بلااستفاده راه‌اندازی کرد. به این ترتیب از طرفیت این مکان‌ها می‌توان برای اشتغال‌زایی و تولید بهره برد.
  • در این نوع کشت احتیاجی به استفاده گسترده از خاک وجود ندارد. زیرا ریشه گیاه در سیالی از مواد مغذی قرار می‌گیرد.
  • در گلخانه هیدروپونیک، مصرف سموم و آفت‌کش‌هایی که می‌توانند باعث آلودگی خاک شوند نیز کاهش می‌یابد و از رشد علف هرز جلوگیری می‌شود.
  • ارزش غذایی محصولات کشت شده در گلخانه هیدروپونیک نسبت به محصولات کشت شده در خاک می‌تواند افزایش یابد.
  • کشت در گلخانه هیدروپونیک باعث کاهش هزینه نیروی انسانی می‌شود.

 

 

معایب کشت در گلخانه هیدروپونیک چیست؟

______________________________________

از معایب روش هیدروپونیک، می‌توان به نیاز به سرمایه زیاد برای احداث گلخانه هیدروپونیک اشاره کرد، چرا که همه سیستم‌های شما باید اتوماتیک باشند و تهیه‌ی سیستم‌های مورد نیاز، به صرف هزینه احتیاج دارد. برای شروع کشت به روش هیدروپونیک نیازمند به دریافت مشاوره از افراد باتجربه در این زمینه هستید. آلودگی آب‌های زیرزمینی در کنار دفع ضایعاتی چون «پشم سنگ» نیز، به عیوب این روش اضافه می کند. این معایب با توجه به سیر تکاملی و ایجاد تکنولوژی برطرف گردیده‌ است. در ضمن آلودگی آب‌های زیرزمینی در سیستم بسته وجود ندارد.

انواع کشت در گلخانه هیدروپونیک چیست؟

___________________________________

کشت هیدروپونیک به صورت‌های گوناگونی اعمال می‌شود. در ساده‌ترین و قدیمی‌ترین روش کشت هیدروپونیک، گیاهان را در بسترهایی از جنس کاه کشت می‌کرده و مواد غذایی مورد نیاز گیاهان کشت شده را در این بسترها قرار می‌داده‌اند. امروزه روش‌های جدید‌تری نیز به کار برده می‌شود، مانند روش NFT که در آن مواد غذایی به صورت یک لایهٔ نازک در اختیار گیاه قرار می‌گیرد. دو سیستم تغذیه گیاهان در هیدروپونیک وجود دارد:

  • سیستم باز: که در آن عناصر شیمیایی‌ای (ماکرو و میکرو) که گیاه به آن‌ها نیاز دارد، فقط یک بار در دسترس گیاه قرار می‌گیرد و بعد از استفاده، از پایین بسترهای کشت به وسیله سوراخ‌های تعبیه شده از قبل در زیر بسترها، خارج می‌شود.
  • سیستم بسته: که در آن مواد غذایی محلول در آب، بیشتر از یک بار استفاده می‌شوند. برای اینکه محلول غذایی در سیستم بسته، با افت کیفیت روبرو نشود، باید  کیفیت آن‌ها دائما به وسیله دستگاه‌های کنترل کیفیت اندازه‌گیری شود و آن قسمت از عناصر شیمیایی محلول در آب جاری در محدوده ریشه گیاهان که جذب ریشه شده‌اند و محلول، دیگر آن‌ها را در خود ندارد، به محلول اضافه شوند.

 

 

سیستم فتیله

______________

سیستم فتیله از نظر مکانیکی ساده‌ترین سیستم برای کشت در گلخانه هیدروپونیک است، زیرا هیچ قسمت متحرک یا اجزای الکتریکی‌ای در آن وجود ندارد. این سیستم برای گیاهان آب‌دوست مانند کاهو یا گوجه فرنگی ایده آل نیست، زیرا ممکن است گیاهان سریعتر از تغذیه شدن فتیله ها از محلول غذایی استفاده کنند. این سیستم برای میکروسبزها بهترین عملکرد را دارد.

 

سیستم کشت‌آب

_______________

 سیستم کشت‌آب سیستم دیگری است که راه‌اندازی آن بسیار آسان است. گیاهان در یک استایروفوم قرار دارند که بر روی آب غنی شده از مواد مغذی در بالای مخزن شناور است. با این حال، برخلاف سیستم فتیله، باید آب را با سیستم‌های مناسب هوادهی کرد. این سیستم برای رشد کاهو بهترین سیستم است، اما تعداد بسیار کمی از گیاهان دیگر در این سیستم به خوبی رشد می‌کنند. همچنین این سیستم برای گیاهان با عمر طولانی مانند گوجه فرنگی توصیه نمی‌شود.

 

 

 

سیستم فراز و فرود (ٍEbb and flow)

_______________________________

یک سیستم «فراز و فرود»، که به آن «سیستم طغیان و تخلیه» (flood and drain system) نیز می گویند، از نظر طراحی کمی پیچیده‌تر، اما بسیار تطبیق‌پذیر است. این سیستم با طغیان محیط رشد با محلول آب-مغذی کار می کند، سپس سیال دوباره به درون مخزن تخلیه می‌شود.

تکنیک فیلم مواد مغذی

___________________
در تکنیک فیلم مواد مغذی از محلول آب‌ مغذی استفاده می شود که دائما طی چرخه‌ای از مخزن به سینی نگه‌‌‌دارنده بذرها جریان می‌یابد؛ جایی که ریشه‌های گیاه در آن معلق هستند و همزمان با عبور محلول، مواد مغذی را جذب می کنند. این سیستم باعث می‌شود سیستم فراز و فرود به طور مداوم جریان داشته و هرگز وقفه های دوره‌ای نداشته باشد. سیستم فیلم مواد غذایی با گیاهان با رشد سریع و ریشه کم‌عمق مانند کاهو‌، اسفناج، تربچه و گیاهان دارویی بهترین عملکرد را دارد.
 
نتيجه گيري :
___________
كشور هلند با مساحتي به اندازه استان هاي گيلان و مازندران ، با استفاده از انواع كشت هاي گلخانه اي از جمله هيدروپونيك ، امروزه به دومين صادركننده تعدادي از محصولات كشاورزي از جمله سيب زميني ، گوجه فرنگي ، پياز و انواع سبزيجات در جهان تبديل شده است و اين امر نشاندهنده اين واقعيت است كه كشور عزيز ما ايران هم با تغيير سيستم و الگوي كشاورزي و با استفاده از فناوري هاي جديد ، ضمن صرفه جوئي در مصرف آب ، ميتواند به  يكي از توليدكنندگان و صادركنندگان محصولات كشاورزي در منطقه و جهان تبديل شود.

________________________________________________________________

گردآوري و تدوين توسط :

كميته صنعت ، معدن و تجارت
كانون مهندسين فارغ التحصيل دانشكده فني دانشگاه تهران
مردادماه ١٤٠١
 
مقاله ()
نظر جدید
0%