پایگاه اطلاع رسانی کانون فنی:

نشست سوم سمینار تخصصی نظام مسئولیت در ساخت و ساز شهری، بررسی فروریزش ساختمان متروپل آبادان ساعت ۱۷ چهارشنبه دوم شهریور ماه در تالار رجب‌بیگی دانشکده فنی برگزار شد.

در این سمینار که هماهنگی آن را دکتر محمد شکرچی‌زاده، عضو شورای عالی کانون، برعهده داشت، مهمانان به تبیین نظام مسئولیت ساخت و ساز شهری در قوانین ایران و مسئولیت‌ سازمان‌های تابعه خود در این زمینه پرداختند.

مهندس مانی‌فر از وزارت راه و شهرسازی، مهندس گلپایگانی فعال و پژوهشگر معماری، مهندس توتونچی از سازمان برنامه و بودجه، دکتر روانشادنیا از سازمان نظام مهندسی استان تهران و دکتر گتمیری استاد دانشکده فنی از جامعه مهندسین مشاور مهمانان نشست سوم بودند.

نشست اول و دوم این سمینار چهارشنبه 18 خرداد و چهارشنبه اول تیرماه برگزار شد.

در ابتدای مراسم مهندس محمدرضا کمره‌ای در سخنانی کوتاه روند شکل‌گیری نشست‌های اول و دوم را توضیح دادند.

در ادامه دکتر شکرچی‌زاده با دعوت از مهمانان، خلاصه‌ای از دو نشست قبل را ارایه دادند، به طور خلاصه بر اساس مطالب ارائه شده در آن دو نشست، نظارت عالیه در ساخت و ساز شهری بر عهده وزارت راه و شهرسازی، کنترل ساختمان و شهرسازی بر عهده شهرداری و کنترل خدمات مهندسی حرفه ای باید بر عهده سازمان نظام مهندسی قرار داشته باشد در ادامه وی همچنین خاطر نشان کرد، این نشست مانند نشست‌های قبلی در فضای مجازی منتشر خواهد شد. دو نشست قبلی بالغ بر هزار بار دیده شده است.

سپس سخنرانان به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند. خلاصه‌ای از سخنان آنان در پی می‌آید.

 

دکتر بهروز گتمیری، استاد دانشکده فنی، عضو سابق شورای عالی کانون و رییس سابق جامعه مهندسین مشاور که به شکل آن‌لاین در نشست حضور داشت، با تاکید بر سخنان دکتر شکرچی‌زاده دو نکته را اضافه نمود.

ایشان به مشارکت بخش خصوصی و عمومی در سرمایه‌گذاری اشاره کرد و تاکید نمود باید به موضوع نظم داده شود و شهرداری که خود ذینفع می باشد نباید مسئولیت صدور پروانه ساختمان و کنترل را بر عهده داشته باشد. نکته دیگر در خصوص مناطق آزاد است که رییس منطقه آزاد عملا جایگزین مدیریت شهری می‎شود. به طور کلی در مناطق آزاد کشور به طور کلی تقسیم وظایف در خصوص مسئولیت های ساخت و ساز شهری روشن نیست.

وی همچنین به آمار بالای تخریب ساخت و ساز در ایران که نشانگر فساد گسترده است، اشاره کرد.

 

مهندس حامد مانی‌فر مدیر کل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی، ضمن اشاره به دور زدن قانون در این پروژه گفت: حتی همین قوانین موجود که در بخش‌هایی ناکارآمد و متعارض هستند، نیز در ساختمان متروپل اجرا نشده است و ساختمان براساس بی‌قانونی ساخته شده است.

به گفته وی مراحل صدور پروانه این پروژه بسیار مبهم است. تخلفات و اشکالات در بخش طراحی و بعد نظارت توسط شرکت‏های مهندسی مشاور اتفاق افتاده است. مثلا حداکثر طبقات در این منطقه 8طبقه بوده‌است. این تخلفات باید در کمیسیون‎های شهرداری مطرح می‌شده که نشده است.

مهندسی مانی‌فر در ادامه سخنانش به مبحث نظارت عالیه بر پروژه‌ها پرداخت که به گفته وی بر عهده وزارت راه و شهرسازی است و به صورت موردی یا در صورت شکایت انجام می‎شود. در این مورد منطقه آزاد نیز باید ورود پیدا می‎کرد. سازمان نظام مهندسی 4 بار تخلفات پروژه متروپل را به شهرداری اعلام کرده، اما شهرداری کار را متوقف نکرده است. این ساختمان در گزارش‌های مختلف از سوی سازمان نظام مهندسی، همواره به عنوان یک ساختمان پرخطر عنوان شده است.

پروانه‎های بعدی همه غیرقانونی بوده و در آن از افراد بدون صلاحیت نام برده شده است. این مساله نشان از ضعف در طراحی، اجرا و فساد اداری دارد.

وی در بخشی از سخنانش پیشنهاد بازنگری در قوانین و نظام‎های ساخت و ساز را مطرح کرد.

 

دکتر مهدی روانشادنیا، دبیر شورای مرکزی نظام مهندسی تهران، سخنان خود را بر اخلاق حرفه‌ای و قوانین ساخت و ساز متمرکز کرد.

یکی از نکات مورد تاکید او مدیریت بحران پس از حادثه و در زمان تخریب و جمع‌آوری ساختمان بود که به گفته وی هنوز تکنولوژی آن در کشور وجود ندارد.

براساس اظهارات او، ما قانون داریم اما بسیاری از این قوانین با هم مغایرند. بخش دیگری از مشکل بحث ریسک اقتصادی پروژه است. کارفرما مدیریت ریسک اقتصادی ندارد که البته مشکلات فرهنگی هم موجود است و مردم ظاهر ساختمان را به باطن آن ترجیح می‌دهند. به عنوان مثال در حال حاضر که تخریب متروپل متوقف شده است، چون برخی از مردم تعدادی از واحدها را خریداری کرده‌اند، می‌گویند حاضرند واحدشان را به همین شکل تحویل بگیرند. از سویی ساختار کنترل ساختمان در کشور ما مشکل دارد.

وی در بخش دیگری از سخنانش در بررسی اخلاق حرفه‌ای در حوزه مهندسی، چالش‌های این حوزه را برشمرد. برخی از این چالش‌ها عبارتند از:

نامناسب بودن فضای عمومی اخلاق حرفه‌ای در جامعه و این جمله که "مگر در بقیه حرفه‌ها فساد نیست؟" و به خصوصی موضوع تعارض منافع.

نبودن حمایت‌های کافی قانونی از مهندس ناظر و کمبود ضمانت اجرایی مقررات فعلی

ابهام قانون در مورد دوره مسئولیت زمان شروع و پایان مسئولیت مهندس ناظر، مجری و طراح، ضعف ساختارهای تضمین (بیمه کیفیت ساخت و صندوق تضمین کیفیت)

وی به توضیح این چالش‌ها در پروژه متروپل پرداخت.

دکتر روانشادنیا در بخش دیگری از سخنانش به اهمیت بیمه پرداخت و تاکید کرد: نظام ساخت و ساز ما درست نمی‌شود، مگر آن که نظام بیمه ایجاد شود. بیمه باید کیفیت را ارزیابی­کند و ساختمان را بیمه‌ کند و چون شرکت بیمه باید خسارت پرداخت کند در زمان ساخت نظارت جدی و کافی را در مراحل کار اعمال خواهد کرد.

 

مهندس گلپایگانی فعال وپژوهشگر معماری ومعاون سابق شهرسازی ومعماری شهرداری تهران (در زمان دکتر حناچی)

در پاسخ به سوال کنترل بر اجرای ساختمان بر عهده کیست؟ گفت: بی‌شک این وظیفه شهرداری‌هاست. وی همچنین به بررسی قوانین مختلف وزارت مسکن و شهرسازی در زمینه ساخت و ساز از جمله مسکن مهر پرداخت.

به گفته وی متولی اصلی و نخستین مرکز مدیریت کلان ساختمان، وزارت راه و شهرسازی است که این کار را درست انجام نداده است.

وی افزود: ما ساختار بسیار به‌هم‌ریخته‌ای داریم. مثلا وزارت کشور چه نقشی در ساز و کار ساخت و ساز دارد؟

مهندس گلپایگانی ادامه داد: در شهرداری اشکالات وجود دارد که باید برطرف شود. اما این اشکالات فقط در شهرداری نیست. سازندگان کلان ما عمدتا بانک‌ها و وزارتخانه‌ها بوده‎اند. آنها چقدر رصد شده‌اند؟ ما دایم قوانینی می‌نویسیم که یکدیگر را نقض می‌کنند. اما در جایی که لازم است قانون مناسب نداریم.

مقصر یک نظام پیچیده است و ما نمی‌توانیم این مشکل را با یک قانون جامع حل کنیم. چون سیستم به آن تن نمی‎دهد. بنابراین باید قدم به قدم به سمت اصلاح پیش برویم.

وی همچنین به معضل قانون‌گریزی جامعه اشاره کرد و برای نمونه گفت: بر اساس نظرسنجی‎ها، قانون‌شکن‎ترین سیاستمدار در چهل سال گذشته، در بین مردم محبوب‌ترین بوده و این واقعا جای تاسف دارد. دقیقا سیاستمداری که می‎گفت قانون دست و پا گیر است.

 

مهندس علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه، در سخنان خود به تشریح ساختار نظام فنی و اجرایی کشور پرداخت. وی همچنین آرمان سازمان برنامه و بودجه کشور را توسعه در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بیان کرد.

به گفته وی وظیفه سازمان برنامه و بودجه ایجاد تعادل در روند توسعه و آمایش سرزمین بوده است. وی خاطرنشان کرد با توجه به قانون ناپذیری فرهنگی در جامعه رسیدن به توسعه پایدار بسیار سخت خواهد بود.

• همچنین تاریخچه نظام‌های فنی و اجرایی در کشور را تشریح کرد.

مهندس توتونچی در سخنان خود به نقش سازمان برنامه و بودجه در سیاستگذاری کلان عرصه ساخت و ساز اشاره کرد و دلایل وجود نظام فنی و اجرایی یکپارچه را توضیح داد، بر این اساس با توجه به سابقه طولانی نظام فنی و اجرایی در کشور از دستاوردهای آن می توان در ساخت و ساز شهری و نظام مهندسی استفاده کرد.

 

در پایان برنامه دکتر شکرچی‎زاده ضمن تشکر از مهمانان، ابراز امیدواری کرد که نگاه همه جانبه و متفاوت آنان بتواند زمینه‎ساز یک حرکت سازنده برای آینده باشد. کانون وظیفه دارد در راستای اهداف خود در توسعه مهندسی کشور و مواجهه صحیح با چالش‌های موجود نقش خود را با توجه به وظایف ذاتی خود، مندرج در اساسنامه ایفا کند.

در پایان برنامه لوح های تقدیر توسط مهندس کمره‌ای، دبیر و مهندس مسگرپور رییس هیات مدیره کانون به مهمانان اهدا شد و حاضران با یکدیگر عکس یادگاری گرفتند.

مشروح این نشست ها در اینستاگرام کانون به نشانی @kanoonfanni و آپارات کانون به نشانی https://www.aparat.com/kanoonfanni قابل مشاهده است.