*سیستم تولید ناب چیست؟*

 

سیستم تولید ناب که اغلب به‌عنوان تولید نابLean Manufacturing) ) یا صرفا «ناب» Lean) ) شناخته می‌شود، سیستمی برای به حداکثر رساندن ارزش محصول برای مشتری است، در حالی که اتلاف‌ها را بدون به خطر انداختن بهره‌وری به حداقل می‌رساند.

 

یکی از اولین پیشگامان اصلی «تفکر ناب» Lean thinking)) اگرچه خودش نسبت به آن آگاهی نداشت هنری فورد Henry Ford)) بود که حامی و مؤسس اصلی خط مونتاژ به حساب می‌آید.

 

اما تولید ناب آن‌گونه که امروزه آن را می‌شناسیم، ریشه در سیستم تولید تویوتا (TPS) دارد که توسط تایچی اوهنو (Taiichi Ohno) و ایجی تویودا Eiji Toyoda)) در ژاپن، بین سال های ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۵ ایجاد شد.

 

سیستم تولید تویوتا را تا قبل از اینکه به‌عنوان TPS شناخته شود، تولید به هنگام Just In Time Manufacturing)) می‌نامیدند. این سیستم سعی کرد از سه رخداد جلوگیری کند:

 

۱. مودا

۲. مورا

۳.موری

 

*مودا Muda)) چیست؟*

مودا یک اصطلاح ژاپنی برای «اتلاف» waste)) است. مودا هر چیزی است که در فرایند تولید شما باعث ایجاد ضایعات یا به وجود آمدن محدودیت در ساخت یک محصول ارزشمند می‌شود. بر اساس گزارش مرکز تحقیقات شرکت ناب (LERC)، ۶۰ درصد از تمام فعالیت‌ها در سیستم تولید هیچ ارزشی اضافه نمی‌کنند.

 

با توجه به سیستم تولید تویوتا، ۸ نوع اتلاف وجود دارد که باید برای حذف آنها تلاش کنید:

۱.خطاها Defects) ): اشتباهاتی که برای رفع آنها به زمان، منابع و پول بیشتری نیاز است؛

 

۲.اضافه تولید Overproduction)):  وقتی کسانی که محصول را دریافت می‌کنند برای آن آماده نیستند یا به آن نیاز ندارند؛ زیرا کارگران همچنان محصولات غیرضروری بیشتری را تولید می‌کنند؛

 

۳.انتظار Waiting)):  زمانی که کار باید متوقف شود زیرا يكی از اعضای گروه سردرگم و آشفته شده، چیزی خراب شده، شما منتظر گرفتن تأیید یا مواد اولیه هستید یا به این دلیل که چیزی را کم آورده‌اید؛

 

۴.استفاده نکردن از استعدادها Not utilizing talent)):  استفاده‌ی ناکافی از استعدادها، مهارت‌ها و دانش افراد (این مورد بخشی از اتلاف‌های اولیه در سیستم تولید تویوتا نیست، اما به‌طور فزاینده‌ای توسط تولیدکنندگان ناب فعلی به عنوان اتلاف‌ شناخته می‌شود؛

 

۵.حمل‌ونقل Transportation)):  حمل‌ونقل بیش از حد که منجر به افزایش هزینه‌ها، اتلاف وقت، و افزایش احتمال آسیب و خرابی محصولات می‌شود؛

 

۶.مازاد موجودی Inventory excess)):  زمانی که عرضه بیش از تقاضای واقعی مشتری وجود داشته باشد که در این صورت، تولید واقعی را پنهان می‌کند؛

 

۷.اتلاف‌ ناشی از جابه‌جایی Motion waste)):  هرگونه جابه‌جایی بیش از حد، در مورد کارکنان یا تجهیزات که به محصول، خدمات یا فرایند ارزشی اضافه نمی‌کند؛

 

۸.فرایند اضافی Excess processing)):  هر کاری که بیش از حد مورد نیاز وجود دارد.

 

این ۸ اتلاف را می‌توان با استفاده از مخفف DOWNTIME به خاطر سپرد.

 

*مورا Mura))*

 

مورا اصطلاحی ژاپنی برای مفهوم «ناهمسانی در اقدامات» است. مورا هر چیزی است که جریان‌های کاری ناهماهنگ و ناکارآمد ایجاد می‌کند.

 

برای درک بهتر این مفهوم به این مثال توجه کنید. اگر کامیونی را با پالِت‌های کمتر از ظرفیت آن برای یک سفر مجهز کنید و سپس آن را با پالت‌های بیشتری نسبت به مقداری که می‌توانست برای سفر دوم حمل کند، مجهز کنید، این یک موراست که منجر به صرف زمان طولانی‌تری می‌شود.

 

یا مثلا اگر از یک نفر مهندس مکانیک در واحد اداری استفاده کنیم، با مورا مواجه هستیم. یا اگر از خودروی سواری برای حمل بار استفاده کنیم، کاربری اصلی منبع را زیر سئوال برده ایم.

 

مورا نتیجه عدم هماهنگی تولید را معرفی می کند. فرض کنید کارگران در خط تولید مشغول به کارند و هر کس به صورت تکراری کاری را انجام می دهد و کار را برای نفر بعدی می فرستد اگر زمان عملیات یکی از این کارگران بیشتر از دیگری باشد مورا به اضافه مودا اتفاق می افتد.

 

*موریmuri)):*

 

موری یک کلمه ژاپنی است و معنای آن استفاده بیش از حدمجاز منابع است. یعنی اینکه به منبع فشار بیاوریم.

 

بار بیش از حد می تواند بر کارگران یا ماشین ها وارد شود. مثلا اگر بیش از حد به نیروی انسانی فشار بیاوریم با موری روبرو هستیم و در مثالی دیگر اگر بیش از ۵ نفر سرنشین سوار خودروی سواری شوند موری اتفاق افتاده است.

 

به عنوان مثالی دیگر، فرض کنید کارگری تازه کار به جای کارگری خبره استخدام شود و آموزش لازم را نبیند کار برای او طاقت فرسا می شود که در اینجا موری اتفاق می افتد و احتمالا این کارگر آهسته تر از دیگران کار می کند و اشتباهات زیادی انجام می دهد که باعث بروز مودا(اتلاف) می شود.

 

بار بیش از حد بر کارگران اثرات فیزیکی و روحی به جا گذاشته، که خود را به صورت زیاد شدن خطاها، خطرات تصادف، تنش و کاهش رضایت شغلی بروز میدهد.