بررسي چالش مصرف مازوت در نیروگاه ها!

مازوت  ارزانترین ماده سوختنی برای کوره ها ، ، نانواییها و موتورهای دیزلی و برخی نیروگاهها است. از مجموع نیروگاه های کشور، ۱۴ نیروگاه مانند نیروگاه طوس در مشهد، مفتح در همدان، سهند بناب در تبریز، ایرانشهر در سیستان و بلوچستان، شهید منتظری در اصفهان، شهید منتظر قائم در البرز، شهید رجایی در قزوین و بندرعباس قابلیت مازوت سوزی دارند.

ایران، در گذشته نزدیک به ۶۰ درصد از مازوت تولیدی کشور را به کشور امارات جهت پالایش و مصرف سوخت کشتی های بین المللی صادر و حدود ۷ درصد آن را نیز برای سوخت کشتی های خود (بانکرینگ) استفاده می نمود. اما استانداردهای جدید سازمان بین المللی دریانوردی (IMO) که از ابتدای سال ۲۰۲۰ اجرایی شده اند، استفاده از سوخت های با ترکیب گوگرد بالاتر از 0.5% در کشتی ها را به منظور کاهش آلودگی هوا و حفاظت از محیط زیست ممنوع کرده اند و به این ترتیب، یکی از بزرگترین موارد مصرف و صادرات مازوت تولیدی در پالایشگاههای کشور، از دسترس خارج شده اند. در نتیجه، می توان گفت که استانداردهای جدید IMO چالش های جدیدی را برای ایران در زمینه تولید و صادرات مازوت ایجاد کرده زیرا به علت پایین بودن تکنولوژی و همچنین قدیمی بودن پالایشگاه های نفت ایران، امکان کاهش میزان تولید مصرف مازوت و یا افزایش استاندارد و کاهش درصد گوگرد خروجی پالایشگاه های ایران میسر نیست. در حال حاضر میزان گوگرد مازوت تولیدی پالایشگاه های ایران، حدود 30 تا 40 هزار ppm و حدود 3 درصد وزنی است؛ که میزان بالایی از بی كيفيتي این فرآورده را در مقایسه با مقیاس و استانداردهای بین المللی نشان میدهد. همچنین این مازوت چگالی بالایی دارد که باعث میشود میزان خاکستر حاصل از سوختن آن 2 تا 2.5 برابر میزان استاندارد است.

از سوی دیگر، مطابق آمارها، در شرایط عادی در حدود ۴۵۰ میلیون متر مکعب گاز در بخش خانگی و تجاری مصرف می شود که در شرایط کاهش دما و ایام سرد سال، با افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی به حدود ۶۵۰ میلیون متر مکعب افزایش می یابد. با توجه به اینکه مازوت در فرآیند تولید فرآورده های نفتی مانند بنزین و گازوییل، اجبارا تولید می شود، به منظور استمرار تولید، لازم است تانک های ذخیره مازوت در پالایشگاه ها تخلیه شود. از سوی دیگر به علت افزایش مصرف گاز در بخش های مسکونی و تجاری، در ماه های سرد سال، اولویت تخصیص گاز با بخش مسکونی است و کمبود سوخت نیروگاهی در کشور، لاجرم می بایست از طریق مازوت جبران شود. بنابراین می توان گفت که مصرف مازوت نیروگاه ها، یکی از عوامل اصلی آلودگی هوا در کشور است. این آلودگی هوا نه تنها به محیط زیست آسیب میزند، بلکه برای اقتصاد، سیاست و سلامت جامعه نیز مضر است.

نکته ظریفی که در این بین می بایست مد نظر قرار گیرد، این است که صادرات مازوت ایران به دلیل تحریم های آمریکا کاهش نیافته، بلکه به دلیل استانداردهای جدید سازمان دریانوردی که استفاده از سوخت های با ترکیب گوگرد بالاتر از نیم درصد در کشتی ها را ممنوع کرده، با مشکل روبرو شده که آن هم ناشی از فرسودگی و قدیمی بودن تکنولوژی پالایشگاه های نفت ایران است.