گزارش بازدید علمی از معادن انگوران و زرشوران

9 الی 11 خرداد 1401

1. مقدمه

در راستای برنامه‌های کمیته تخصصی مهندسی معدن کانون، بازدیدی سه روز (9 الی 11 خرداد ماه 1401) از مجتمع‌های معدنی سرب و روی انگوران، طلای زرشوران و تراورتن انگوران تدارک دیده شد که این بازدید به دانشجویان کارشناسی‌ارشد و سال آخر کارشناسی اختصاص داشت.

2. اسامی حاضرین در بازدید

در جدول زیر اسامی و مقطع تحصیلی دانشجویان و اعضای کمیته شرکت‌کننده در بازدید ارائه شده است.

 

3. میزبانان بازدید

این بازدید با حمایت‌های مادی و معنوی جناب آقای مهندس حمیدی انارکی و جناب آقای مهندس امیریان مدیر عامل محترم شرکت آهن آجین میسر شد. کمیته تخصصی معدن از ایشان نهایت تشکر و قدردانی را دارد.

4. شرح وقایع بازدید

4-1- روز 9 خرداد

باتوجه به تعداد دانشجویان شرکت‌کننده، یک میدل‌باس برای سفر فراهم شد. طبق برنامه‌ریزی‌هایی که توسط آقای مهندس اسدی انجام شد، ماشین راس ساعت 6 از جلوی درب دانشکده فنی (واقع در امیرآباد شمالی) به سمت معدن انگوران حرکت کرد. در شکل زیر مسیر حرکت از تهران به معدن انگوران نشان داده شده است.

 

در میانه راه و در نزدیکی‌های شهر قزوین، میدل‌باس در یک مجتمع تفریحی برای صرف صبحانه توقف کرد. پس از صرف صبحانه، حرکت تا مجتمع انگوران تقریبا بدون توقف انجام شد.

 

حوالی ساعت 2 بعد از ظهر ماشین به مجتمع معدنی انگوران رسید. پس از صرف نهار و کمی استراحت در اتاق‌های آماده‌ شده برای بازدیدکنندگان که در سایت خود معدن واقع شده بودند، و بسیار هم مجهز و تمیز بودند، اعضا به‌سمت بخش روباز انگوران حرکت کردند. همراهان حاضر در بخش روباز آقایان مهندس احمدی،  مهندس امیری، مهندس ملکی و مهندس وزیری بودند و توضیحات مربوط به بخش روباز را برای دانشجویان ارائه کردند. لازم به ذکر است پیمانکار اجرایی در بخش روباز شرکت آهن آجین می‌باشند. از لحاظ مالکیت حقوقی قسمت روباز انگوران به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی است.

 

 

پس از صرف شام، جلسه گپ و گفت صمیمانه‌ای میان دانشجویان شرکت‌کننده و جناب آقای مهندس حمیدی انارکی و همکاران ایشان برگزار شد. در این جلسه ابتدا آقای مهندس اسدی از آقای مهندس حمیدی انارکی برای تامین منابع مالی این سفر و همچنین فراهم کردن شرایط برای بازدید دانشجویان تشکر و قدردانی کردند. در ادامه تمامی دانشجویان ضمن معرفی کردن خودشان، چالش‌هایی که با آن مواجه هستند را مطرح و آقای مهندس حمیدی انارکی آنها را پاسخ دادند.

 

4-2- روز 10 خرداد

پس از صرف صبحانه، دانشجویان خود را برای بازدید از بخش زیرزمینی انگوران آماده‌ کردند. قبل از ورود به بخش زیرزمینی، تمامی حاضرین به کلاه ایمنی و چکمه مجهز شدند. چند هدلایت هم برای روشن کردن مسیر به برخی از حاضرین داده شد. در این بخش مربوطه، توضیحات توسط مهندس احمدی و مهندس محمدامینی از دانشجویان سابق دانشکده مهندسی معدن دانشگاه تهران داده شد. بازدید از بخش زیرزمینی تا حوالی ظهر به طول انجامید. پیمانکار اجرایی بخش زیرزمینی انگوران قرارگاه خاتم به‌عهده گرفته است. به لحاظ مالکیت حقوقی هم این بخش معدن انگوران متعلق به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی است.

 

پس از صرف نهار و کمی استراحت، دانشجویان برای بازدید از معدن طلای زرشوران سوار میدل‌باس شدند. معدن طلای زرشوران در فاصله حدود 42 کیلومتری غرب معدن انگوران در استان آذربایجان غربی و در روستای زره‌شوران واقع شده است. در ابتدا از کارخانه فرآوری بازدید به عمل آمد. توضیحات این بخش توسط مهندس شادمان ارائه شد. همچنین لازم به ذکر است پیمانکار این معدن شرکت آهن آجین می‌باشد. به لحاظ مالکیت حقوقی این معدن متعلق به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی است.

 

 

پس از توضیحات ایشان، همه حاضرین به سمت پیت معدن زرشوران حرکت کردند. پس از ورود به محدوده، همه حاضرین متوجه شدند که تا دقایقی دیگر قرار است انفجار در معدن رخ دهد. بنابراین، ورود به سایت تا به‌صدا در آمدن آژیر سفید متوقف شد.

 

 

در نهایت پس از انفجار و آماده‌سازی مسیر، همه حاضرین به سمت محدوده معدنی حرکت کردند. با اتمام توضیحات، بازدیدکنندگان به سمت معدن انگوران حرکت کردند.

4-3- روز 11 خرداد

پس از صرف صبحانه، دانشجویان به سمت معدن تراورتن انگوران حرکت کردند. این معدن در واقع به‌عنوان ماده معدنی دوم (پس از سرب و روی) توسط شرکت تهیه و تولید مواد معدنی استخراج می‌شود. توضیحات اصلی این بخش توسط آقایان مهندس مرادی، مهندس طاهری و منهدس فرج‌زاده ارائه شد. این بازدید تا حوالی ظهر به‌طول انجامید. پیمانکار اجرایی این معدن هم به عهده شرکت آهن آجین می‌باشد. به لحاظ مالکیت حقوقی هم معدن تراورتن انگوران متعلق به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی است.

 

پس از اتمام بازدید از معدن تراورتن، همه دانشجویان سوار ماشین شدند تا به‌سمت تهران بازگردند. در مسیر بازگشت به تهران، میدل‌باس برای صرف نهار در شهر زنجان توقف کرد. از نکات جالب این بازدید برگزاری جشن تولد یکی از دانشجویان توسط دوستانشان به‌صورت سورپرایزی در همان زستوران بود. در نهایت ماشین حوالی ساعت 9 شب به درب دانشکده فنی رسید.

4-4- بخش علمی بازدید از معادن

4-4-1- معدن سرب و روی انگوران

معدن سرب و روی انگوران واقع در استان زنجان در فاصله حدودا 120 کیلومتری جنوب غرب شهر زنجان در جاده دندی-تخت سلیمان واقع شده است. این معدن یک بخش روباز با پله‌های 10 متری و یک بخش زیرزمینی می‌باشد که پیت روباز آن تقریبا نهایی است و تنها سه پله دیگر برای استخراج باقی مانده است. اما بهره‌برداری در بخش زیرزمینی همچنان در حال اجرا است.

از سال 1358 تا ابتدای 1401، 6/111 میلیون مترمکعب باطله‌برداری  و 20 میلیون تن ماده معدنی از بخش روباز آن برداشت شده است که از سال 1388 از این مقدار 81 میلیون مترمکعب از باطله‌برداری توسط شرکت آهن آجین صورت گرفته است. از بخش روباز حدود 2 میلیون تن ماده معدنی و حدود 8/2 میلیون مترمکعب باطله باقی مانده است که در پایان سال جاری به انتها خواهد رسید.

طبق گزارشات زمین‌شناسی موجود، سنگ میزبان آن مرمر جانبوتاران می‌باشد. این معدن بزرگترین معدن کربوناته سرب و روی ایران است و از نظر عیاری بی‌نظیر می‌باشد به‌طوریکه خاک پرعیار آن تقریبا کنسانتره است و نیازی به فرآوری آنچنانی ندارد. حدود عیار آن در چنین بخش‌هایی 25% است. میانگین عیار بخش باطله هم 3 درصد است اما تمامی باطله‌ها در یک مکان ریخته می‌شود و جداسازی عیاری روی آن صورت نمی‌گیرد. در طی سال‌ها هم نسبت باطله به ماده معدنی از 32 به 1 به 9 به 1 رسیده است و هم اکنون در کف معدن این نسبت 4 به 1 است. ماده برداشت شده براساس عیار آن به 11 بخش تقسیم می‌شود که هر کارخانه متناسب با نیاز خود یک بخش را خریداری می‌کند. طی سه سال اخیر در بخش شمالی پیت براساس گمانه‌های اکتشافی زده شده، طرح توسعه‌ معدن صورت گرفته است.

همانطور که پیشتر هم گفته شد، ارتفاع پله‌های معدن 10 متری با شیب 76 درجه می‌باشد اما در برخی از جهات به‌دلیل جنس خوب سنگ به 20 متر هم رسیده است. شیب دیواره‌های معدن هم به‌دلیل توالی شیست و آهک و متنوع بودن نوع آهک و شیست‌های موجود در منطقه متغیر است و دارای سه مقدار 16، 24 و 35 درجه است.

 

از ماشین‌آلات مورد استفاده در بخش روباز می‌توان به؛ دامپ‌تراک‌های 60 تنی، بیل مکانیکی 800، بلدورز D8، لودر 740 اشاره کرد. در مورد آتشباری هم اصلاح الگوهای آن تقریبا از سال 1393 شروع شد و در نهایت معدن پهنه‌بندی شد و برای هر پهنه یک الگوی بهینه طراحی و اجرا شد. به عنوان مثال در بخش جنوبی الگو به نحوی بود که نیاز به اضافه حفاری نداشت و چال 10 متری دیواره 10 متری بدون ایجاد پاشنه تولید می‌کرد. سیستم حفاری هم از Top Hammer به Down To The Hole تغییر پیدا کرد.

ریزش بخش غربی معدن هم به‌دلیل حرکت آهک روی شیست در اثر استخراج آهک و ماده معدنی بوده است.

بخش زیرزمینی انگوارن به صورت ترکیبی از روش‌های کند و آکند (Cut and Fill) و اتاق و پایه استخراج می‌شود. برای دسترسی به کارگاه‌های استخراج دو تونل حفر شده است. در حدود هزار متری ورودی تونل شماره 2، یک رمپ اسپیرال شکل با شیب 10 درصد ایجاد شده است و از آنجا به هر تراز ماده معدنی یک دستک ایجاد شده است. دستک تقریبا به وسط ماده معدنی برخورد و سپس در راستای بیشترین طول گسترش ماده معدنی (معمولا شرقی-غربی است)، گالری اصلی با ابعاد عرض 5، ارتفاع 2/3 ایجاد می‌شود و استخراج صورت می‌گیرد. پایه‌ها در طراحی‌های اولیه 10 متری بودند، اما در طرح جدید برای بخش سولفوره که عمده عیار بخش زیرزمینی را تشکیل می‌دهد 5 متری طراحی شدند. پس از برداشت ماده معدنی از اتاق‌ها، براساس قالب‌بندی‌های صورت گرفته، اتاق‌ها با بتن پر می‌شوند. پس از تکمیل شدن گالری، به تراز پایین‌تر می‌روند و استخراج از آنجا شروع می‌شود. در چنین حالتی بالای سر ما بتن طبقه بالایی قرار گرفته است.

در بخش زیرزمینی 2 دستگاه LHD در کنار نوار نقاله فعالیت دارند. سیستم نگهداری معمول مورد استفاده در تونل‌ها قاب‌های فولادی می‌باشند و به‌صورت غیرفعال عمل می‌کنند. در سال 1399 عملیات آتشباری در بخش زیرزمینی منجر به یک ریزش در پیت روباز شد که با انجام یک پایان‌نامه ارشد در این زمینه توسط دانشگاه شاهرود، مقدار ماده منفجره مورد استفاده در هر سیکل آتشباری از 9 تن به 5 تن کاهش پیدا کرد.

4-4-2- معدن طلای زرشوران

در دهه ۷۰ یک تخمین ذخیره جزئی در این منطقه انجام شده‌بود که نهایاتا برای آن حدود ۸۰۰۰ متر حفاری ارزیابی کرده بودند که به دلیل سولفوره بودن کانسار و ضعیف بودن تکنولوژی فرآوری مقرون به صرفه نبوده و به فراموشی سپرده شد؛ اما به مرور زمان بعد از چندین سال که موقعیت علمی فرآوری طلای زرشوران مهیا شد و قیمت جهانی طلا در جهان و در ایران افزایش یافت، در اواخر دهه 80 تا اوایل دهه ۹۰ پروژه حفاری جدیدی تعریف شد که طبق آن چگالی شبکه از ۲۰۰ تا ۳۰۰ متر به ۵۰ متر رسانده شد. اما با این حال همچنان گپ‌های اطلاعاتی وجود دارد. در کل پروسه تکمیل داده‌ها همچنان ادامه دارد. در برنامه اولیه ۶۰۰۰۰ متر حفاری تعریف شده بود که بر اساس پروژه جدید ۴۰۰۰۰ متر دیگر نیز برای آن تعریف شد. این پروسه حفاری ذخیره را از ۱۳ میلیون تن به ۴۳ میلیون تن افزایش داده و عمر معدن از ۲۰ سال به حدود ۵۱-۵۲ سال رسانده شده است.

معدن آق‌دره که در کنار معدن زرشوران قرار گرفته است، نحوه تشکیل مشابهی دارد که سیالات هیدروترمال هستند. آب گرم قینرچه همان که آب‌های گرم تراورتن‌ساز است بالا آمده و تراورتن‌را نهشته کرده که بنا به شواهد موجود هنوز این منبع گرمایی موجود هست. تیرگی‌های محیط به دلیل وجود کربن است که کربن محیط را احیایی می‌کند. سیال موجود سولفوره هست و سولفور نیز علاقه‌مند به محیط احیایی است که نهایتا منجبر به نهشته و سپس تغلیظ شدن طلا می‌شود.

هم اکنون گمانه‌های اکتشافی بالای ۵۰۰ متر و حدود ۵۴۰ متر با توجه به شیب‌دار بودن منطقه حفر می‌شوند اما در لایه‌های پایین‌تر به دلیل نهشته شدن لایه‌های جوان به روی لایه‌های اصلی که مستعد کانی‌زایی بوده‌اند عمق حفاری تا ۶۰۰ متر افزایش می‌یابد.

امروزه منطقه زرشوران جز پر آرسنیک‌ترین مناطق در ایران است. طلا در زرشوران عموما در کانی‌های آرسنوپیریت، رآلگار و اورپیمنت با عیار بالا دیده می‌شود؛ اما در کانی‌های پیریت، گالن، سینابر و... نیز با عیار پایین وجود دارد. برای این مجوعه طلای موجود در پیریت‌های ثانویه از نظر فرآوری مقرون به صرفه‌تر است. از نظر محیط‌زیستی در خود معدن، کانسار سولفوره و در نتیجه عنصر گوگرد و آرسنیک را دیده می‌شود که در کانی‌های رآلگار، اورپیمنت، سیناب، گالن و... نمود پیدا می‌کنند. وقتی که معدن‌کاری انجام می‌شود سطح تماس آب‌های جوی با این سطوح بیشتر شده و آب با گوگرد واکنش و اسید سولفوریک را تشکیل می‌دهد. در حال حاضر مجموعه توانسته شرایط را تحت کنترل خود نگه دارد.

 

بخش خردایش از دو بخش سنگ‌شکن فکی و ضربه‌ای تشکیل شده است. خروجی ثانویه سنگ شکن 12میلی‌متر می‌باشد. به دلیل اینکه کانسنگ طلای زرشوران ریزدانه می‌باشد، ابعاد بهینه 45 میکرون است پس از دو آسیای گلوله‌ای برای رساندن ابعاد سنگ‌شکن‌ها به ابعاد بهینه استفاده می‌شود. در آسیای اول گلوله‌ها با ابعاد 80 میلی‌متر، ابعاد 12 میلی‌متری را به 160-150میکرون می‌رساند و وارد هیدروسیکلون یک بار گردش می‌شود که درشت‌دانه‌ها به آسیای اول برگردانده می‌شود و ریزدانه‌ها وارد آسیای دوم می‌شوند که ابعاد گلوله‌های این آسیا 25 میلی‌متر می‌باشد. خروجی آسیاب دوم به هیدروسیکلون دوم که به صورت خوشه‌ای است (چهار هیدروسیکلون در یک مدار) وارد می‌شود و سپس ته‌ریز آن به آسیا دوم بازگردانده می‌شود و سر ریز آن که 45 میکرون می‌باشد وارد بخش اکسیداسیون می‌شود. کانی‌سازی زرشوران به علت سولفیدی بودن مستقیما وارد لیچینگ نمی‌شود و قبل از آن پیش فرآوری روی آن صورت می‌گیرد که بخش اکسیداسیون نام دارد. اکسایش، قلیایی و تحت فشار نمی‌باشد. آرسنیک کانی‌های موجود زیاد و خورندگی سینانور آن بالا می‌باشد، به همین دلیل از اکسایش قلیایی در فشار محیط در دمای 80-70 که با فشار بخار این دما ایجاد می‌شود، استفاده می‌شود. از تعدادی افزودنی نیز برای کمک به اکسیداسیون کانی‌های سولفیدی مخصوصا آرسنیک و گوگرد استفاده می‌شود. هدف از اکسیداسیون حذف عناصر مزاحم از قبیل گوگرد که عمده‌ترین مشکل و خورنده‌های سیانور هستند که مقدار آنها در محیط زیاد می‌باشد. درانتهای بخش اکسیداسیون محلول اکسیدی وارد بخش لیچینگ می‌شود. بدون مرحله اکسیداسیون، مرحله لیچینگ صرفه اقتصادی نداشته، و پایداری پایین و مصرف مواد شیمیایی بالا خواهد رفت، درنتیجه مرحله پیش فرآوری الزامی می‌باشد.

زمان ماند بخش اکسیداسیون 18ساعت است، شش تانک به صورت سری به هم متصل هستند و خروجی این بخش 45 میکرون می‌باشد. این خروجی به بخش سیانوراسیون که دارای 12 تانک که به صورت سری به هم متصل شده‌اند، وارد می‌شود. زمان ماند بخش سیانوراسیون 36 ساعت است و سیانور طلا را حل کرده و وارد فاز محلول می‌کند و همزمان که در تانک طلا حل می‌شود، کربن فعال با ویژگی جذب سطحی (روش کربن پالپ) کمپلکس طلا-سیانور را به خود جذب می‌کند. مقدار کربن در تانک‌ها 20 گرم در لیتر است، حجم تانک‌ها 600 مترمکعب می‌باشد و غلظت سیانور در حدود ppm500 است. طلا در این مسیر حل شده و کربن آن را جذب می‌کند. این بخش سیکل سه روزه دارد که بعد از هر سه روز کربن خارج شده و وزنی حدود 12 تن دارد. 6 تن آن جدا شده و طلا روی این 6 تن جذب شده است. فرآوری رفته رفته تغلیظ شده و کربن فعال وارد بخش الوشن می‌شود و طلای جذب شده توسط کربن در محیط قلیایی بالا و در فشار 4 بار و دمای 120 درجه در قسمت الوشن تحت فرآیند 4-3 ساعته از کربن جدا و وارد محلول دیگری می‌شود که غلظت طلای بالا و حجم کم است. این محلول الکترولیزه شده و طلای محلول که با سیانور کمپلکس دارد از یکدیگر جدا می‌شود. با جریان برق سلول الکترولینک که دارای یکسری پشم‌های فولادی است که نقش کاتد را ایفا می‌کنند، هنگامی که محلول طلا در این مسیر رد می‌شود، طلا به پشم‌های فولادی می‌چسبد و در فرآیند دیگر پشم‌های فولادی وارد بخش‌های اسیدشویی و ذوب می‌شوند.

4-4-3- معدن تراورتن انگوران

سنگ تراورتن در دسته سنگ‌های رسوبی متخلخل قرار می‌گیرد. این سنگ نوعی سنگ آهکی است که از رسوب چشمه‌های آب معدنی به ویژه چشمه‌های آب گرم به‌وجود می‌آید. کانی‌های تشکیل‌دهنده این سنگ‌ها غالبا از جنس کربنات کلسیم (CACO3) است. شکل‌گیری تراورتن در مکان‌های ناهموار، بستر رودخانه‌ها و چشمه‌های آب گرم می‌تواند آغاز شود. به این صورت که با پاشیده شدن آّب تعادل شیمیایی آن به‌هم خورده و CO2 آزاد می‌کند. سپس کربنات کلسیم از آب رسوب می‌کند و در اثر افت فشار و تبخیر به این ترتیب به مرور سنگ‌های تراورتن به وجود می‌آیند. فرآیند تشکیل سنگ‌های تراورتن فقط در آب‌هایی امکان پذیر است که مقدار زیادی کربنات کلسیم داشته باشند و از غلظت کم مواد آلی و PH بزرگتر از 8 برخوردار باشند. با این وجود نکته مهم‌تر جهت تشکیل این سنگ، دمای بالای هوا و جریان آب سریع‌تر از 5/0 تا 5/3 متر بر ثانیه است. حفرات موجود در این سنگ از فضای اشغال شده توسط گاز کربن دی اکسید موجود در آب به وجود می‌آید. میزان این تخلخل‌های بین بلوری از کم تا متوسط است.

 

 

شرکت تهیه و تولید مواد معدنی طی سال‌های 1392 تا 1394 با دریافت مجوزهای «اکتشاف و برداشت» از ذخیره سنگ تراورتن به عنوان ماده معدنی دوم (پس از سرب و روی) در معدن انگوران و نیز مجوزهای «بهره برداری» و «سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی»، توسعه و استخراج از این معدن را با احداث جبهه کارهای جدید در برنامه خود قرار داد. پس از دریافت مجوزهای لازم، جذب پیمانکار جهت طراحی، اکتشاف، بازگشایی و آماده سازی این ذخیره معدنی در دستور کار قرار گرفت و در نتیجه طی این مدت، بیش از ۱۵ هزار تن تراورتن استخراج و حدود ۱۰ هزار تن کوپ به فروش رسید. ذخیره قطعی این معدن بیش از ۱۲ میلیون تن و ذخیره زمین‌شناسی آن بیش از ۳۰ میلیون تن برآورد شده و عملیات اکتشافی و استخراجی آن اکنون، در ۲ محدوده مجزا در حال انجام است. محدوده شماره ۱ حدود 5/11 میلیون تن و محدوده شماره ۲، حدود ۸۰۰ هزار تن ذخیره قطعی دارد.

هربلوک با استفاده از ایجاد و حفر ۳ چال برش داده شده و در ابتدا چال پشتی بصورت عمود بر سطح زمین حفر می‌شود. دو چال بعد نیز از پایین ایجاد تا سه چال ایجاد شده به یکدیگر دسترسی داشته باشند. برای برطرف کردن انحرافات ناشی از ایجاد چال‌ها، با استفاده از شاغول و محاسبه ارتفاع انحراف و باتوجه به راستگرد بودن دستگاه راسول حفاری، مکان دقیق انحراف را شناسایی و رفع می‌کنند. ابعاد بلوک‌های برش داده شده بسته به سنگ تراورتن یا باطله بودن تغییر می‌کند؛ بدین صورت که ابعاد بلوک‌های باطله که کاربردی ندارند و صرفا بعد از استخراج در همان پله‌کاری شکسته و خرد می‌شوند، ابعاد و تناژ بیشتری نسبت به سنگ تراورتن دارند که به‌صورت کوپ بریده و استخراج می‌شوند. طول، عرض و ارتفاع بلوک‌های تراورتن استخراج شده بصورت 8/1×8/1×8/1 می‌باشد.

پس از بریدن بلوک‌ها نوبت به انداختن آنها برروی زمین می‌شود؛ ابتدا بالشتک‌های آبی یا بادی بین سنگ بستر و بلوک بریده شده قرارداده می‌شود و پس از پرشدن و ترکیدن آنها بلوک از سنگ بستر جدا شده و آماده انداختن برروی زمین می‌شود. در بعضی از معادن زیرآنها لاستیک‌گذاری شده ولی در معدن تراورتن انگوران بوسیله خاک نرم، فضای زیر بلوک را آماده‌سازی می‌کنند تا لودر بتواند آنرا به آرامی به زمین بیاندازد. بعد از انداخته شدن سنگ، جهت برش سنگ بایستی توسط مسئول مربوطه مکان‌های مشخص و باکیفیت سنگ برروی آن تعیین و به دستگاه قواره منتقل شود. در معدن تراورتن انگوران باتوجه به اهمیت درجه‌بندی سنگ برای کارفرما، بلوک‌های بریده شده به کوپ تبدیل شده و باتوجه به استانداردهای موجود در جداول مربوطه به درجات ممتاز، A، B، C و لاشه تقسیم و درجه بندی می‌شود. درجه‌بندی‌ها با توجه به داشتن شالی، ترک‌های عمودی، لایه‌های موازی با لایه‌بندی، رنگ، استخوان بندی انجام می‌شود. پارامتر رنگ در تقسیم‌بندی سنگ تراورتن در جهت جذب مشتری از اهمیت خاصی برخوردار است. پس از درجه‌بندی و کدگذاری کوپ بارگیری و باربری به سمت مقصد جهت فروش انجام می‌گیرد. سنگ تراورتن در زمره سنگ‌های تزیینی مورد استفاده در نماهای روکار داخلی و بیرونی و نیز برای سنگ‌فرش کردن داخل ساختمان ها به شمار می‌رود.